ردها و سیاستهای پیشنهادی144
6-2-1- راهبردها و سیاست های مرتبط با مسکن145
6-2-2- اهبردها و سیاست های مرتبط با مبحث اجتماعی ـ اقتصادی146
6-2-3- راهبرد و سیاست های مرتبط با مبحث کاربری زمین147
6-2-4- راهبرد و سیاست های مرتبط با مبحث حمل و نقل148
6-2-5- راهبرد و سیاست های مرتبط با مبحث محیط زیست149
6-2-7- راهبردها و سیاستهای مرتبط با مبحث مدیریت و مشارکت149
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………….152
منابع……………………………………………………………………………………………………………………153

فهرست جداول
جدول شماره2-1: ترتیب زمانی اقدامات انجام یافته در خصوص توسعه سکونتگاههای شهری و اهداف و راهبردهای آن26
جدول 4-1- جمعیت شهرساوه از سال 81-133587
جدول شماره 4-2- کاربری اراضی وضع موجود شهر ساوه در محدوده طرح جامع مصوب سال 137891
جدول 4-3- ساختمانهای مسکونی برحسب نوع مالکیت94
جدول شماره 4-4- تراکمهای خالص مسکونی به تفکیک نواحی شهر ساوه95
جدول شماره 4-5- درصد مالکیت اراضی به تفکیک نواحی در شهر ساوه97
جدول شماره 4-6- تعداد کارگاههای سال 1373 و 1381 شهرستان و شهر ساوه99
جدول شماره 4-7- تعداد کارگاه های شهرستان و شهرساوه برحسب تعداد کارکنان 1381100
جدول شماره 4-8- ساخت و اشتغال شهر ساوه برحسب نوع فعالیت و مقایسه با شهرهای کشور 1375101
جدول شماره 4-9- کاربری اراضی وضع موجود ناحیه 1104
جدول شماره 4-10- مشخصات عمومی محله سورکان106
جدول شماره 4-11- مشخصه های کلی استقرار محله سورکان نسبت به شهر ساوه106
جدول شماره 4-12- کاربری اراضی وضع موجود محله سورکان شهر ساوه107
جدول شماره 4-13- کیفیت ابنیه محله سورکان به تفکیک سطوح کیفی110
نمودار شماره 4-3- کیفیت ابنیه محله سورکان به تفکیک سطوح کیفی111
جدول شماره 4-14- تعداد طبقات ساختمانها112
جدول شماره 4-15- دانه بندی قطعات مسکونی113
جدول شماره 4-16- نوع مصالح بکار رفته در ساختمان ها114
جدول شماره 4-17- خدمات عمومی در محله سورکان116
جدول شماره 4-18- نوع پوشش معابر در محله سورکان116
جدول شماره 4-19- نحوه استقرار نسبت به بلایای طبیعی و موقعیت خطرپذیر و وضعیت زیست محیطی120
جدول شماره 5-1 : توزیع جنسی پاسخگویان125
جدول شماره 5-2 : توزیع سنی پاسخگویان125
جدول شماره 5-3 : مدت زمان اقامت پاسخگویان127
جدول شماره 5-4 : دلایل عدم تمایل به ترک محل از سوی پاسخگویان128
جدول شماره 5-5 : میزان تمایل به مشارکت با دولت و شهرداری برای بهبود وضع محله129
جدول شماره 5-6 : میزان اهمیت مسائل و مشکلات محله از دید پاسخگویان130
جدول شماره 5-7 : میزان موانع موجود در مسیر فعالیتهای جمعی130
جدول شماره 5-8 : تمایل به مشارکت در بین پاسخگویان132
جدول شماره 5-9- محل اقامت قبلی خانوار133
جدول شماره 5-10- علت مهاجرت از شهر134
جدول شماره 5-11- علت مهاجرت از مناطق اطراف134
جدول شماره 5-12- نتایج آزمون همبستگی بین ضعف مدیریت شهری و شکل گیری محله سورکان136
جدول شماره 5-13- نتایج آزمون فریدمن برای رتبه بندی روش های حل مشکلات سکونتگاههای غیر رسمی از نظر مدیران شهری و کارشناسان ساکنین(، نگارنده،1390)138
فهرست نمودارها
نمودار شماره 2-1 : چارچوب نظری ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی(صرافی، 1381، ص4)17
نمودار شماره 2-2: نمای کلی طرح های خانه سازی دولتی، اراضی و خدمات، ارتقاء کیفیت سکونتگاه وطرح توسعه افزایشی به لحاظ نوع کارکرد(زمانی، 1379، ص111)52
نمودار شماره 2-3: هزینههای دولتی و میزان سود در هریک از رویکردهای برخورد با سکونتگاههای غیررسمی از دهه 1990- 1950 (Napier, 2002, p 22 )54
نمودار شماره 2-4 : ساختار فرایند توانمند سازی56
نمودار شماره 2-5: ابعاد توانمندسازی57
نمودار شماره 2-6: الگوی کلی راهبرد توانمند سازی60
نمودار شماره3-2- ویژگیهای مسکن جهت بررسی سکونتگاههای غیررسمی(داوودپور، 1384، ص136)75
نمودار شماره3-3- ویژگیهای بافت جهت بررسی سکونتگاههای غیررسمی(داوودپور، 1384، ص137)
نمودار شماره 3-4- ویژگیهای اقتصادی و اجتماعی جهت بررسی سکونتگاههای غیررسمی77
نمودار 4-1- جمعیت شهرساوه از سال 81-133587
نمودار 4-2- روند تغییرات نرخ رشد جمعیت شهر ساوه طی سالهای 1345-138588
نمودار شماره 4-4 – سهم هر یک از تعداد طبقات ساختمانها113
نمودار شماره 4-5- نوع مصالح بکار رفته در ساختمان ها115
نمودار شماره 4-6- بررسی مبدأ مهاجرت ساکنین محله سورکان با توجه به محل تولد118
نمودار شماره 5-1: توزیع سنی پاسخگویان126
نمودار شماره 5-2: توزیع پاسخگویان از نظر میزان تحصیلات126

فهرست نقشه ها
نقشه شماره 4-1- موقعیت قرارگیری شهرستان و شهر ساوه در استان مرکزی84
نقشه 4-2- موقعیت قرارگیری سکونتگاههای غیرررسمی در شهر ساوه85
نقشه 4-3- کاربری زمین در شهر ساوه93
نقشه 4-3- تراکم مسکونی در شهر ساوه96
نقشه شماره 4-4- مالکیت اراضی در نواحی شهر ساوه98
نقشه شماره 4-5- کاربری اراضی موجود.109

چکیده :

اسکان غیر رسمی که با عناوین دیگری همچون حاشیه نشینی، زاغه نشینی، کپر نشینی و …. نیز مترادف است، از پیامدهای نامطلوب شهرنشینی در جهان معاصر به ویژه نتیجه صنعتی شدن شتابان و نا برابری های منطقه ای است این پژوهش مبادرت به بررسی اسکان غیر رسمی و علل شکل گیری آن در شهرساوه، محله سورکان نموده و سپس راهبرد هائی جهت ساماندهی و توانمند سازی آن ارائه کرده است. فرضیه های پژوهش بر پایه مولفه های اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی، خدماتی، کالبدی در راستای این پدیده و ساماندهی و توانمند سازی آن در محله سورکان بوده است. در این پژوهش از روش های علمی تحقیقی بهره گیری و جهت جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه، مصاحبه و بررسی های اسنادی استفاده گردیده است.
نتایج تحقیق حاکی از آن است علت شکل گیری این پدیده در محله سورکان نتیجه صنعتی شدن شتابان شهر ساوه و مهاجرت بی رویه از یک سو و مسائل و مشکلات اقتصادی و عدم وجود مدیریت واحد و هماهنگ در زمینه مسائل مهاجرتی و اسکان مناسب اولیه از سوی دیگر بوده است.
برای بررسی و تحلیل داده های آماری در کنار بررسی های کیفی از نرم افزار SPSS استفاده شده است که شاخص های کالبدی در اولویت اول، شاخص های اجتماعی و اقتصادی در اولویت دوم و شاخص های زیست محیطی در اولویت سوم قرار گرفته است.
در این تحقیق به روشنی نشان داد که مدیریت شهری می تواند با عملکرد مطلوب خود، اعتماد مردم را جلب نموده و زمینه های مشارکت فزاینده مردم را فراهم سازد.
در پایان متناسب با یافته های پژوهش راهبردهای مناسب جهت ساماندهی و توانمند سازی این ساکنین ارائه گردیده است.
واژگان کلیدی : اسکان غیر رسمی، حاشیه نشینی، زاغه نشینی، ســاماندهی، توانمندســازی ، اسکان غیر رسمی محله سورکان

فصل اول :

طرح تحقیق

مقدمه
هدف از ارایــه این فصل ، طرح مسأله و ضرورت انجام تحقیق، ارائه فرضیه و تعیین اهداف تحقیق است که متعاقب آن ادبیات موضوع و روش انجام تحقیق مورد بحث قرار می گیرد و در نهایت مــشکلات پیش روی تحــقیق عنوان می‌گردد. این فصل، در حقیقت، هدایت و جــهت گیری پــایان نامه را تا نتیجه گیری بعهده دارد.

1-1- طرح مسأله و ضرورت تحقیق
مسأله اسکان های غیررسمی درمناطق شهری کشورهای جهان سوم یکی از عوارض رشد فزآینده شهرنشینی و افزایش جمعیت شهرها و فقدان نظام یکپارچه و موثر مدیریت شهری تلقی می شود. آمارهای ارائه شده از جانب سازمان های بین المللی نشان می دهد که حدود یک ششم از جمعیت جهان در مناطق زاغه ای و حاشیه ای زندگی می کنند.(هادیزاده، 1382، ص10) در آخرین گزارش مرکز اسکان بشر ملل متحد آورده شده است که بین یک سوم تا یک چهارم جمعیت شهری جهان در فقر مطلق به سر می برند.در همین ارتباط کمیسیون جهانی آینده شهرها در قرن بیست و یکم میلادی نیز هشدار داده است که به موازات رشد ابر شهرها1 فقر شهری در کشورهای جهان سوم افزایش یافته و این درحالی است که بخش عمده ای از شهرنشینی بر پایه اقتصاد غیررسمی و همراه با گسترش سکونتگاه های غیررسمی صورت گرفته و در آینده نیز صورت خواهد گرفت. این گرایش را غیررسمی شدن شهرنشینی2 می نامند(صرافی، 1381، ص5) که بدنبال خود موجب بروز سکونت غیرقانونی در زمین، کمبود مسکن، خدمات شهری، بیکاری و مسائل دیگرگردیده است.
شکست سیاست های مبتنی بر خانه سازی اجتماعی (دهه 1960) و طرح زمین ـ